De analoge achterhoede.

Er zijn nog steeds lieden die denken dat papierloos werken niet kan, of dat werken op papier veel fijner is. Het blijkt erg lastig oude gewoonten en vooroordelen te laten varen. Nog voor het nieuwe op zijn merites wordt gewogen, wordt het al veroordeeld. En het oude blijkt achteraf meer dan geweldig. De analoge achterhoede gedraagt zich als de oude Cato, die in 100 voor Christus al klaagde over de teloorgang van het onderwijs en over  jongeren die lege Amfora stuksmijten tegen het Forum Romanum. Vroeger was alles beter.

Maar vroeger was niet alles beter.  Als we het over papier hebben: Het is net wat handiger en goedkoper dan perkament, dat weer praktischer was dan een wastablet. Behalve als je pleit voor duurzaamheid en hergebruik. Dan wint het wastablet. Bij papier en perkament geen tabula rasa. En de wastablet was natuurlijk weer beter draagbaar dan de kleitablet die op zijn beurt weer lichter was dan steen.

Papier of steen, het zijn fysieke gegevensdragers. Ze zijn op één plek en voor één lezer tegelijk. En heb je er veel, dan wordt het al snel een onoverzichtelijke berg. Papier, klei en steen zijn niet zo erg handig voor gegevensopslag en ook niet voor snel terugvinden. Misschien, misschien zou het nog lukken met een goed team van archivarissen. Maar dan nog kan je je gegevens niet terugvinden vanaf elke locatie, niet op elk tijdstip, niet iedereen, altijd en ook nog tegelijk. Delen van informatie is lastig als er maar één origineel is. En zo kom je in de wereld van de kopie en de post. Dat zijn sneue oplossingen, vergeleken met het gedeelde document in de “cloud”. Samen werken aan één concept gaat echt eenvoudiger als het digitaal is. Eenvoudig bewerken, opslaan, vinden en vooral delen, dát is de kracht van digitale informatie-dragers.

Het hele archief van een gemeente past op mijn iPad en dan kan er nog wel wat bij. Meer boeken dan de bibliotheek van Alexandrië. Maar ook dit soort fysieke opslag, op harde schijven en usb-sticks, is al achterhaald.  Via het net kan ik bij alle dossiers, alle documenten, alle wetenschappelijke onderzoeken. Ik kan meer boeken vinden dan de mensheid kan lezen. Wikipedia bevat 2.13 miljoen bladzijden! Ik stream muziek en video’s en alles kan ik delen.

Papier is dood. Morsdood. Papier is meer dood dan perkament ooit is geweest. Inkt en papier zijn achterlijker dan lei en griffel, verspillender dan steen en beitel.

Ik zie in de nabije toekomst herensociëteiten voor me, die “analoge middagen” organiseren, uit nostalgie! Met een in leer gebonden boek in een fauteuil, luisterend naar een echte LP van vinyl, met een tikje hier en daar. En een sigaar. En alle apparaten inleveren bij de deur. Middagen zonder bliepende apparaten. Heerlijk! Heerlijk wentelen in nostalgie en de geur van vergankelijkheid. Maar daarna toch graag weer mijn iPhone, iPad en internetverbinding terug. Ik moet toch niet denken aan papieren agenda’s, papieren wegen- en stratengidsen. Wie kent er nog telefoonboeken?

Papier is niet meer. Wat de analoge achterhoede ook denkt. Ik zie over een paar jaar geen enkel bedrijf nog tijd en geld verspillen aan papier, aan printers, aan postbodes, aan opslag en vervoer. Niemand koopt nog kasten, ladeblokken, megabureaus en bloknotes. Niemand steekt geld in de bouw van archieven, reproruimtes en bergingen. Niemand gooit nog wekelijks een container met verspild papier weg.  Niemand gaat nog oerbossen omkappen, vermalen tot pulp, verplaatsen naar een andere plek, mengen met inkt, nog eens vervoeren, om er tenslotte op een andere plek op de aarde een verbrandingsoven mee te stoken. Je moet behoorlijk blind zijn om niet te zien dat de tijd voorbij is van de statische gegevensdragers: de tijd is om voor steen, voor klei, voor wastablet of lei, voor vinyl, cassette en CD, voor perkament en ook voor papier. Papier heeft geen bijzondere status. Het is overbodig, het is onhandig, het is pure en dure verspilling. Verspilling van grondstoffen, van energie, van aandacht en van het allerduurste -het onschatbare-, van tijd.