Het is koud op straat. Ik staar naar het raam op de tweede verdieping aan de overzijde van de straat. Er hangen geen gordijnen. Schaduwen tekenen zich af op het plafond. De kleur en diepte van de patronen verandert met het flikkerende beeld van de televisie die altijd aanstaat. Dat was een van de dingen waar we altijd ruzie over maakten. Ruziemaken hoeft niet meer. In die kamer zit Ellen met mijn kinderen. En ik, ik sta op straat.

Voor de tweede avond op rij sta ik hier te kijken naar een vrolijk verlicht venster. Het is volslagen zinloos wat ik doe. Ik loop door Amersfoort tot ik voor haar appartement sta. Ik bel niet aan.

Onverwacht duikt Magnus op voor het raam. Hij klimt op de vensterbank. Mijn kleine jongen kijkt naar buiten. Ik doe snel een stap naar achteren, dieper de schaduw in. Hij ziet me niet. Net zo snel als hij verschijnt, is hij weer weg. Het is alsof iemand mijn hart vast heeft gepakt met ijskoude handen en nu heel hard knijpt. Het klopt niet meer en mijn adem stokt. Ik ren weg, weg uit deze straat. Pas in de Langestraat vertraag ik mijn pas. Tranen duwen tegen mijn ogen, maar ik laat ze niet toe. Ik schreeuw en een oerkreet echoot tegen de oude gevels. Twee mensen in dikke zwarte jassen lopen me voorbij. Ze kijken me aan alsof ik gek ben. Ik denk dat ze gelijk hebben. Ik ben gek. Ik heb hier niets te zoeken.

Voor ik afsla naar de parkeergarage loop ik binnen bij Lazy Louis voor een biertje. Bewegingsloos en zwijgend gezeten aan de bar, moet ik een godvergeten en gevaarlijke aanblik bieden. Zelfs de barman durft me niet aan te kijken. Met neergeslagen ogen zet hij een Duvel voor me op de tap. Ik denk dat ik hier ben om het te begrijpen, om echt tot me te laten doordringen dat het voorbij is. Het is al bijna een maand geleden dat Ellen vertrok en zes weken sinds ze aankondigde een appartement in Amersfoort te hebben gevonden. Blijkbaar zit ik nog in de ontkenningsfase en kost het moeite om te aanvaarden dat ze voor altijd weg is. Nog lastiger vind ik dat ik mijn kinderen nog maar de helft van de tijd zie. Het huis is de andere dagen heel erg leeg. Ik kan daar niet blijven. Daarom zit ik hier. Dat is op de een of andere manier beter.

-Hugo-

Er liggen weer twee bekeuringen. Voor die keer dat Magnus misselijk werd achterin de auto en ik 110 kilometer per uur heb gereden op de ring rond Amsterdam, op zoek naar de eerste afrit of parkeerplek, moet ik honderd euro betalen. Omdat er iets mis ging met de overboeking, is het nu verhoogd tot honderdzevenenveertig. Van het Kreis Düren krijg ik vijfennegentig euro aan mijn broek omdat ik de euvele moed had om honderd te rijden op de snelweg. Ergens heb ik een bord gemist. Op het Autobahnkreuz moet een tachtigkilometergebod gegolden hebben. Dat uitstapje naar de Eifel is een dure grap geworden. Eerder al ontving ik een prent omdat ik tweeenvijftig kilometer per uur reed langs een verdekt opgestelde flitsmachine. Dat gaf geen boete, wel de constatering door de lokale koddebeier dat ik op de foto zichtbaar geen gordel droeg.

Ik word hier zo moedeloos van. De neiging ontstaat om elk initiatief, elke afwijking van de dagelijkse routine vaarwel te zeggen. Het voelt alsof ik alleen veilig ben voor de bonnenschrijvende bemoeizucht als ik binnen blijf met de deur op slot. Laatst kreeg ik een bericht van de lokale politie. Ze hadden geconstateerd dat de deur van de garage openstond. Ik kreeg een ‘wit voetje’ ten teken dat ik het te gemakkelijk maak voor het inbrekersgilde. Vroeger hing er bij ons thuis een touwtje uit de brievenbus. ‘Goed volk’, riepen we, als we bij iemand achterom liepen. Nooit was een hek of deur op slot.

De keer dat mijn auto gestolen was, konden ze niets doen. De keer dat een computer uit mijn auto gejat was en raam en portier beschadigd, had het geen prioriteit. Drie weken later kwam het bericht per email dat de zaak gesloten was.

Ik krijg brieven van de gemeente als de vuilcontainer een dag te veel langs de weg staat. Dat dwingt me om elke dag thuis te blijven. Een nacht bij Anita levert me een schrobbering van de ambtenarij op. Gelukkig namen ze het vuil wel mee. Vorige keer lieten ze de container staan omdat hij te vol was. ‘Mijn god, dan moet hij toch juist leeg. Dat is je baan!’

De overheid is een irritatiefactor geworden. Ze ondergraaft haar eigen legitimiteit. Voor mij doet dit te meer pijn, omdat het mijn vak is. Ik ben politicoloog, filosoof en organisatiesocioloog. Ik werk voor die verdoemde overheid. Het kan zo anders, maar het is vechten tegen de bierkaai. Ik snap waarom mensen emigreren. In dit aangeharkte land waar de herfst acht maanden duurt, regelen we alles dicht. Dit is het land van tandenborsteltellende toezichthouders en anaalretentieve regelneukers. Ik wil hier weg.

Talia

Paul doet alsof er niets aan de hand is, maar ik ken hem. Hij is net zo bang als ik. Het lijkt alsof zijn hoesten minder erg geworden is, nu we niet meer onderweg zijn, maar het gaat ook niet over. Elke nacht maakt hij me meermalen wakker. Het is niet meer te ontkennen dat hij ziek is. Doktor Alvarez heeft duidelijk gemaakt dat dit geen verkoudheid is. Paul spartelde niet tegen toen ik een afspraak voor hem maakte. Volgende week vrijdag kan hij voor onderzoek naar Sant Pau.

De komende week zal ik hem alleen moeten laten. Ik zal hem aan de zorg van mijn moeder toevertrouwen, in de hoop dat hij dat overleeft. Dat zal wel moeten, want ik ga op studiereis. Straks vlieg ik met mijn studiegenoten naar Mainz. Wat klinkt dat goed, om ‘studiegenoten’ te zeggen. Ik ben weer student. Het jaar start met een studieweek in Duitsland. Ik heb vrijstellingen gekregen voor Duits en Engels, de talen waarin ik mijn opleiding tot tolk ga afronden. Frans mag ik volgen op C niveau.

Voor ik uit bed stap, wil ik nog iets van mijn verloofde. Spermatozoiden blijven drie dagen in leven, heb ik gelezen. Ik grinnik. Ik wil het risico niet lopen, dat ik net overmorgen ovuleer en dan geen man bij de hand heb. Paul stribbelt niet tegen als ik hem zijn zaad ontneem. Het gaat snel en volgens plan.

Dat deel van de inseminatie snap ik wel, maar ik weet niet precies wat me nu te te doen staat. Ik lig op mijn rug met mijn benen samengeknepen. Mijn heupen til ik iets op. Ik geef de zaadcellen de tijd om wat verder te zwemmen voor ik opsta. Uiteindelijk moet dat toch, want over drie uur vertrekt mijn vliegtuig. Ik ben bezweet, maar douchen doe ik niet!

In de plunjebaal die ik gisteren gepakt heb, prop ik een extra onderbroek. Paul is weer weggezakt in halfslaap. Ik kus hem op zijn verwarde krullen. Tussen de rossige haren zie ik nieuwe grijze haren opduiken. Ik haal mijn hand door zijn haar en hij draait zich om.

‘Ga je nu al?’, klinkt het slaperig.

‘Ja, schat, ik zal je missen.’

‘Ik jou ook.’

Voor een laatste omhelzing duik ik op het bed. Dit is de eerste keer in veertien jaar dat ik van zijn zijde wijk. In mijn hart mengen verdriet en vrijheid zich tot een bitterzoete emotie. Nog één kus. Ik moet gaan.

In het vliegtuig zit ik naast een jongen van begin twintig. Xavi is een klasgenoot. Het maakt me vrolijk en tegelijkertijd erg bewust van mijn leeftijd. Ik was eraan gewend de jongste te zijn, de jongste tussen mijn vrienden, het kind van mijn ouders, de jeugdige vriendin van de ervaren muzikant. Ineens ben ik oud. Vierendertig jaar en oud. Xavi lacht naar me en laat duidelijk merken dat hij me nog niet afgeschreven heeft. Hij ziet me als een vrouw, als een mogelijke prooi. Ik zal hem teleurstellen, al is het een mooie knul met korte krullen, een kuiltje in zijn kin en ondeugende ogen. Ik ben verdorie verloofd! Het kost me moeite niet te juichen. Ik ben weer student, ik zit tussen frisse jonge mensen en tegelijk ben ik eindelijk thuis. We zijn terug in Barcelona en ik ga trouwen en een kind krijgen. Hoe dat allemaal moet, studeren en werken en moeder zijn en dan ook nog een beetje op Paul passen, ik weet het niet. Het zal zich vanzelf wijzen. Ik ben heel lang niet zo gelukkig geweest. Leunend tegen de schouder van Xavi, kijk ik langs hem heen naar buiten. Het klinkt flauw, maar ‘ik ben in de wolken’.

Voor me zitten twee meisjes die ik niet anders kan omschrijven dan als dochters van Sabatini en Sanchez. Ik vrees dat zij niet eens zouden weten wie ik bedoel, als ik hen die namen zou noemen. Toen ik als meisje tenniste, waren zij mijn heldinnen. Als klein meisje wilde ik Gabriela Sabatini zijn. Later, toen stad- en clubgenote Aranxta doorbrak, werd zij mijn voorbeeld. In haar eerste finale verloor ze van de Argentijnse.  Ik wist niet of ik moest juichen of huilen. Nog steeds ben ik, net als mijn ouders, lid van Real Club de Tenis Barcelona, de club van Nadal, Moya, Sanchez en Conchita Martinez. Zoveel als ik opkeek naar Aranxta, zo had ik een hekel aan Conchita en niet alleen omdat ze lelijk was en geen Catalaanse is. Ze kwam naar Barcelona toen ze twaalf was en verbleef in een luxe trainingskamp voor talenten. Vlak voordat ik naar Zwitserland ging, naar de kostschool in Lausanne, heb ik een keer tegen haar gespeeld. Het was de eerste ronde van de open clubkampioenschappen voor meisjes tot veertien jaar. Toen al had ze de irritante gewoonte na elk gewonnen duel dezelfde bal terug te willen, om deze opnieuw te serveren. Ik was drie jaar jonger en kansloos. Eigenlijk heette ze Inmaculada Concepción. Mijn enige wapen was het steeds maar herhalen van haar doopnaam. Het hielp niet.

De meisjes hebben zich naar ons omgedraaid. De naam van de lelijke is Maria Dolores. Ze zegt: ‘Iedereen noemt me Lola’.

De mooie heet godbetere Conchita. Dit is verwarrend. Ze kijkt vanuit haar ooghoeken eerst naar Xavi voor ze me vraagt:

‘Jij bent de nieuwe klasgenoot?’

‘Ja’, lach ik, ‘Ik moet nog wat afmaken.’

‘Hoezo?’

‘Tja, veertien jaar geleden ben ik halverwege gestopt. Nu mag ik met een paar vrijstellingen proberen om het in één jaar af te maken.’

‘Waar heb je gestudeerd, Barcelona?’

‘Nee, in Londen.’

‘Wow! That’s cool’, lacht Lola.

‘Welke talen doen jullie?’ vraag ik

‘Duits natuurlijk’, antwoord Conchita

‘Selbstverständlich’, hoor ik Xavi naast me zeggen.

‘En Engels’

‘Ik ook’

‘Duits en Frans’ vult Lola aan.

‘Ik doe Duits en Engels B en Frans C, zeg ik.

‘Ik wil ook Deens tolken. Mijn moeder is Deense’, zegt Conchita, ‘Maar dat kan niet in Barcelona.’

De meisjes hangen over hun stoelen en we praten tot de stewardess zegt dat de gordels vastgemaakt moeten worden voor de landing. Het vliegveld van Frankfurt is nabij. Vanuit het raam zie ik een keurig verzorgd heldergroen landschap. Het ziet eruit als een tuin die door reuzen is aangelegd, waar de bomen geschoren zijn als was het gras op een gazon voor giganten. Het is augustus en het land is nog groen. Ik was vergeten dat het gras hier niet verdort, vergeten hoe koud en nat het is ten noorden van de Alpen.

Aan Xavi biecht ik op dat ik bang ben voor de landing. Dit vind ik het enige echt enge moment van een vliegreis. Hij vat mijn opmerking op als een uitnodiging om zijn arm om me heen te slaan en ik laat het gebeuren. Eén ding is zeker, hem ga ik nu niet aankijken. Als hij mij op deze manier leest, dan weet ik zeker, dan gaat hij me een kus geven, zodra ik mijn hoofd naar hem wend. Dat gaat niet gebeuren. Mijn ogen fixeer ik op de stoel voor me en mijn handen vouw ik in mijn schoot, boven de sluiting van de gordel die ik tijdens de vlucht niet losgemaakt heb.

Zodra we geland zijn, wurm ik me onder de arm van Xavi vandaan. Ik sta snel op. Met een meter afstand tussen ons durf ik hem wel aan te kijken. Hij lacht naar me en ik lach terug. Uit het vak boven de stoelen haal ik mijn rugzak en mijn gewatteerde jas. Met Lola en Conchita loop ik over het gangpad naar de uitgang aan de voorzijde van de cabine. Xavi kiest ervoor te wachten op een bebaarde medestudent. Bij het verlaten van het vliegtuig kijk ik om en ik zie dat beide jongemannen me nakijken. Ik ga ze uitnodigen voor mijn huwelijksfeest, bedenk ik lachend.

Mama maakt me helemaal gek. Gasten en verse vis blijven maar drie dagen fris en hetzelfde geldt voor logeren bij mijn ouders. Ik ben weer op de hoogte van alle kwalen van alle familieleden, de buren, de familie van de buren en de kennissen van hun schoonfamilie. Ze maakt zich druk over de hoge bloeddruk van pa en ze klaagt zelf over buikpijn. Toch doet ze erg haar best om ons thuis te laten voelen.

Het huis is niet erg groot en Paul gedraagt zich als een gekooid dier. Hij verstopt zich in de tuin met zijn gitaar of hij blijkt ineens verdwenen tot hij uren later weer op komt dagen. Hij beweert kroegen bezocht te hebben om werk te zoeken. Ik geloof hem niet. Het regelen van optredens was mijn werk. Paul wil immers niet vragen, hij wil niet onderhandelen, hij vindt dat de mensen hem gewoon moeten geven wat ze willen. Liever staat hij in de regen op straat, liever sterft hij van de honger, dan dat hij om een baantje moet vragen. Ik ben bang. Als we hier te lang blijven, dan is hij op een dag gewoon weg.

We hebben vast inkomen nodig om een eigen huis te krijgen. Morgen praat ik met een uitgever van kinderboeken. Zij is een kennis van pa. Ik ga om een gunst vragen, om de kans om een boek uit het Engels, Frans of Duits te vertalen, om te laten zien dat ik dat kan. Desnoods doe ik de eerste vertaling gratis, als proeve van mijn kunnen. Geld is ook nodig voor mijn studie. Zonder te investeren in diploma’s kan ik niet als tolk aan de slag. Dat is wat ik wil, daar ligt mijn talent.

Ook heeft ma me weer bijgepraat over de successen van mijn klasgenoten. Ze weet precies wie waar diplomaat geworden is, of hoogleraar of bankdirecteur. Maar ze kan me niet vertellen waar Csilla of Bernd gebleven zijn. De enigen waarin ik geinteresseerd ben, zijn degenen die haar altijd ontgaan zijn, waarvan ze de verhalen niet kent. Daarom zit ik nu achter de computer. Csilla is onvindbaar. Ze zal getrouwd zijn. De zoekterm ‘Csilla Albert’ geeft geen enkele treffer. Dat is jammer. Ik ben nieuwsgierig naar wat er van haar geworden is. Wilde Csilla, de hongaarse, de zigeunerin, die me na afloop van een schoolfeest onverwacht zoende en de dagen erna deed alsof er niets gebeurd was. Ik was nog zo groen, wist niet wat ik moest doen. Mam weet dat niet, net zoals ze niets weet van Bernd Muller, zoon van een Beierse bierbrouwer en mijn eerste vriendje. Hem kan ik wel vinden op internet. Hij is uitvinder geworden en werkt al decennia voor een Duits electronicabedrijf.  Op de foto die ik gevonden heb, draagt hij een wit overhemd en een grote bril. Hij is onherkenbaar braaf geworden, net als alle succesvolle klasgenoten waar mam me mee confronteert, alsof ik gefaald heb, alsof hun investering in de dure kostschool door mij te grabbel gegooid is. In zekere zin heeft ze gelijk. Ik ga dit jaar alsnog afstuderen, als het me lukt in te stromen in het examenjaar. Kingston heb ik gemaild voor een getuigschrift en over een week heb ik op de universiteit van Barcelona een gesprek over vrijstellingen.

Ik sluit de computer af. Als ik ga staan voel ik me duizelig worden. Het wordt donker om me heen. Ik leun op het bureau van mijn vader en haal diep adem, een, twee, drie keer. Het gaat weer, maar nu voel ik een scherpe pijn achter mijn oor. Het lijkt of het reizen niet alleen van Paul een tol geeist heeft. Misschien is het omdat ik vorige week met de pil gestopt ben en reageert mijn lichaam op het wegvallen van de artificiele hormonenstroom.

In de tuin is het stil. Zelfs in de schaduw is het zo warm dat het zweet langs mijn ruggegraat druipt. De vochtige lucht duwt me neer en het voelt alsof ik ondergedompeld ben in de omarming van een tropisch regenwoud. Dit is een van die dagen dat de zee stil staat en haar natte adem de heuvels in blaast. Het is wachten op onweer

Talia

Mam kijkt verrast als ze de deur open doet. We zijn een dag eerder dan afgesproken.

‘Papa is niet thuis’, zegt ze, nog voor ze me omhelst.

‘Ik heb je gemist’ zeg ik.

‘Ik jou ook, schat’

‘Dag ma’ zegt Paul, voor hij haar op beide wangen zoent.

‘Zal ik je vader bellen?’

‘Nee mam, we zien hem later wel. Dat is goed.’

Paul hoest weer. Mam kijkt verschrikt. Het klinkt nog steeds beroerd. Hij klinkt al weken zo. Zij hoort het voor het eerst en door haar oren valt mij ook weer op dat dit geen gewoon kuchje is.

‘Paul, ben je ziek?’

‘Het gaat wel’, piept hij terwijl hij opnieuw in hoesten uitbarst.

‘Dat klinkt helemaal niet goed.’

‘Nee ma, daarom zijn we ook eerder gestopt.’

‘Hij moet naar de dokter.’

‘Paul wil niet luisteren, mama.’

‘Ik mankeer niets’ werpt hij tegen. De gesprongen aderen die zijn oogwit rood kleuren, vertellen een ander verhaal.

‘Pablo!’

‘Mama?’

‘Ga naar de dokter!’

‘Goed mama, morgen ga ik naar de dokter.’

‘Nu wil ik praten, mam, en een glas wijn.’

‘Wil je eerst je spullen uitpakken?’

‘Dat kan later.’

We lopen door het huis, waarin ik mijn jeugd heb doorgebracht. Weer valt me op hoe weinig er door de jaren heen veranderd is. De meubels zijn nog steeds hetzelfde. Alleen de stoffen divan is vervangen door een leren zitbank. De mahoniehouten kasten staan nog op dezelfde plaats en aan de muur hangen dezelfde foto’s, dezelfde familieportretten. Er hangen geen recente foto’s, er zijn geen foto’s van Paul en mij, geen enkel beeld waarin ik volwassen ben. De tijd is stil blijven staan in 1992, toen ik Kingston College verliet, tot groot verdriet van mijn ouders en van mijn vriendin, de kunstenares, die ik in Londen achterliet om met Paul de wereld te ontdekken.

Het huis voelt als een crypte waarin mijn jeugd begraven is. We zullen hier een tijdje moeten wonen. Ik ben dankbaar dat we hier even mogen blijven, maar het zal ona zwaar vallen. Dit is niet mijn thuis en dat is het nooit geweest. Dit museum waarin een tijd tentoongesteld wordt die nooit bestaan heeft, is geen plek waar ik wil zijn. Paul en ik, we moeten snel een eigen plek vinden.

‘Kom je, kind?’

Mam komt uit de keuken met een fles Cava en drie glazen. Ik loop met haar mee naar de tuin, waar Paul een plek in de schaduw gevonden heeft. Ik pak de sigaret uit zijn mond.

‘Dat is niet goed voor je, geef maar aan mij.’

Nog voor ik zit, heeft hij al een nieuwe opgestoken. Hij lacht naar me. Ik houd van hem. Als papa thuis komt, zullen we mijn ouders het nieuws vertellen. Misschien komen er dan toch nieuwe foto’s aan de muur.

Talia

De zon gaat onder, achter het huis met het draaiende dakterras. Een rijkaard heeft een huis waarvan de bovenverdieping meedraait met de zon. Het is het laatste van een rij exorbitant luxe villa’s. Aan de overzijde van de baai woonde David Niven. Achter me is een brede boulevard die langs de haven voert, het strand en de glimmende gevels van hoge hotels.

Het strand is bijna verlaten. De zonen en dochters van miljonairs zijn terug naar hun hotelkamers, net als de intolerante grijsaards die hier de dienst uitmaken. Vanochtend kregen Paul en ik een scheldkannonade naar ons natte hoofd geslingerd toen we onze haren wasten onder de douche op het strand. In een uitsparing in de kademuur zijn toiletten en wasruimtes. Er is zelfs een douche met warm water. Dit is Beaulieu sur Mer. Chiquer heb ik het nog niet meegemaakt. Boven onze hoofden zoeven Bentleys en Ferrari’s. In dit dorp zijn dure mercedessen het vervoersmiddel van de onderklasse.

De mensen in de dure wagens kijken chagrijnig, evenals de vrouwen die met papieren tassen in de hand over de boulevard lopen. Ze zijn net zo ongelukkig als de grijze dame waarvan ik het strand niet mocht bevuilen met zeep. Ze zijn hetzelfde als de arrogante bezoekers van het cafe waar Paul gisteren speelde. Sommigen haalden werkelijk hun neus op voor de gezonde zweetlucht van mijn man.

De zee ademt. Het zand weerkaatst het goud van de zon die langzaam een oranje aura opbouwt in de nevel die maakt dat de scheidslijn tussen water en lucht verdwenen is. Ik voel de energie van de zee golven over het strand, over mijn blote benen, door mijn navel en in mijn hart. Het is een magisch moment waarin de grenzen tussen lucht, water en aarde vervagen, waarin ik mee verdwijn en alles goed is. Het is acht uur op een nazomeravond aan zee.

Boven me is het casino. Vannacht hebben we op het strand geslapen. Er gaat niets boven slapen in de buitenlucht. Helaas is het meestal onveilig op de toeristenstranden langs de Middelandse zee, maar hier kan het. Direct boven onze hoofden liep de bewaking van het casino heen en weer over de kade voor hun deur, op de uitkijk voor gespuis. En passant zorgden ze er voor dat niemand rottigheid uithaalde op het strand aan hun voeten. Daar lagen wij, vanuit onze slaapzakken te kijken naar de sterren.

Vanochtend werden we gewekt door een gendarme. Om half acht vroeg deze vriendelijk of we onze spullen wilden opruimen. Dat was heel anders dan de manier waarop ik eens door de Guardia Civil gewekt ben op het strand van Port Bou. Laarzen met stalen punten schopten me in de zij en harde handen trokken me aan mijn haar omhoog terwijl de Franquistische fascist brulde dat het verboden was op het strand te slapen. Aan de Franse kust is de politie onderdeel van de romantische fictie die cote d’azur heet. De charmante agent glimlachtte toen ik rechtop ging zitten met de slaapzak tegen mijn blote bovenlichaam gedrukt. Hij draaide zich netjes om. De slaapzak was snel opgerold tot een kussen en de kussensloop juist ontdaan van de kleren die daar de nacht ervoor in gestopt waren. Het linnen jurkje trok ik over mijn hoofd, hetzelfde dat ik nu nog draag en dat nu echt gewassen moet worden. Ik zei:

‘U hoeft niet meer bang te zijn voor me.’

‘Pest die man niet’, zei Paul.

‘Mevrouw, meneer, bedankt voor de medewerking. Mag ik u een fijne dag wensen.’

Ons ontbijt van vers stokbrood met koude knakworsten staat in schril contrast met de buffetten die in het hoge hotel aan het strand aangerukt zullen zijn. Helaas heeft de luxe geen enkele invloed op het zure humeur van de hotelgasten. Ook dit pleit voor een herverdeling van geld en macht. Geld maakt echt niet gelukkig. Niet alleen de bezitter ervan lijdt aan zijn eigen dwangmatige schraapzucht waarmee hij zich tot gevangene maakt van de angst, de angst om te verliezen, maar ook de omgeving lijdt. Het geld van de rijkaard zorgt dat iedereen ongelukkig wordt gemaakt, in directe slavernij, aan het werk voor de uitbuiter, of zoals hier, blootgesteld aan het gebrek aan inlevingsvermogen van het verwende volk.

Ik geniet van de zon, van het licht en de lucht aan de rand van la Grande Bleu, de zee waar we nu al maanden omheen cirkelen, net als vorig jaar en het jaar daarvoor. Dit is allemaal gratis. Het leven kost niets voor de vogels die voorbij de villa’s vliegen. Bijna alles wat er toe doet, kost helemaal niets. Helaas is niet alles gratis. Eten kost geld, en benzine en sigaretten. Ik steek één op.

Paul speelt in het centrum op straat. Tussen banken, juwelierszaken en ijssalons, die hier in een gelijke verhouding aanwezig zijn. Dit is Beaulieu sur Mer, rijker dan Cannes, exclusiever dan st. Tropez. Hier komen de rijken van Monaco om de toeristen in hun eigen stad te ontvluchten.

Over twee weken zijn we klaar met deze ronde. Ik heb nog reserveringen staan voor optredens in Cannes, Perpignan en Rosas en op een paar campings aan de Costa Brava. Mijn ouders wachten op ons in Barcelona. Ik wil niet meer. Paul moet stoppen. Hij is ziek. Hij ontkent het, maar ik zie het. Hij heeft een akelige hoest die niet overgaat en al weken is hij te vaak en te snel moe. Het leven op straat, altijd onderweg, begint zijn tol te eisen. Paul is al vijfentwintig jaar on the road. Hij moet ermee ophouden, voor zichzelf, voor ons, voor mij. Ik wil een kind.

    L’Escala

Talia

Bij de receptie hang ik de poster op: ‘Tonight at eight: ‘The Mighty Quinn”. Paul treedt vanavond op in de discotheek bij camping La Ballena Alegre, de lachende walvis. We zijn bijna thuis, op mijn geboortegrond. Het is tijd om na een lange zomer bij te komen. Nog twee optredens en dan zijn we in Barcelona. We kunnen bij mijn ouders een kamer betrekken, tot we weer iets voor onszelf gevonden hebben. Ik ga werk zoeken, vertaalwerk. De pest is dat ik nog steeds geen diploma’s heb. Een afgebroken opleiding als vertaler telt niet, ook al spreek ik zes talen vloeiend. Het reizen heeft dat in ieder geval opgeleverd. Mijn beheersing van het Engels, Frans, Duits en het Italiaans is zoveel verbeterd, dat ik de gemiste jaren wel ingehaald heb. Spaans en Catalaans zijn vader- en moedertalen. Paul wil vaste optredens in Ierse pubs regelen. Ik hoop dat het dit keer lukt. We zijn reismoe.

Aan de receptie spreek ik Duits met het meisje met blonde vlechten, die is ingehuurd om haar landgenoten thuis te laten voelen aan de Costa Brava.

‘Werk je hier de hele zomer?’ vraag ik.

‘Vanaf juni, tot volgende week’ antwoord ze.

‘En, daarna blijf ik hier,’ vult ze lachend aan.

‘Je hebt een spaans vriendje?’ lach ik terug

‘Ja! Hij heet Jordi.’

‘Een catalaan, net als ik’

We praten over koetjes en kalfjes. Ik regel dat over de geluidsinstallatie nog eens wordt omgeroepen dat Paul, de beroemde zanger uit Ierland, vanavond optreedt, exclusief voor de gasten van ‘La Ballena Alegre’.

Paul zit te roken voor onze camper. Als hij me ziet, verslikt hij zich in de slok bier, die hij net naar binnen giet. Hij hoest verschrikkelijk. Als hij zo doorgaat, hangen zijn longen straks uit zijn mond. Dubbelgeslagen probeert hij iets te zeggen. Zijn stem piept en kraakt:

‘Talia. Jij moet vanavond zingen.’

‘Ik kan niet zingen’

‘Vorige keer ging het ook goed.’

‘Dat waren twee songs’

‘Snoes, mijn stem is weg. Je moet het overnemen.’

‘Dan zeggen we het af’

‘Nee. Paul Quinn zegt nooit een optreden af’

‘Dan zeg ik het af.’

‘Kom op lief, ik begeleid je. Zoveel mogelijk zing ik mee, okay?’ smeekt Paul.

‘Je hebt rust nodig. Je hebt veel te veel van jezelf gevraagd.’

‘Nog twee shows, lief. Nog twee en dan doen we het rustig, dan gaan we als brave burgers leven.’

‘Laten we die twee dan overslaan.’

‘Nee!’ zegt Paul met stemverheffing. Dan barst hij weer in hoesten uit. Ik ga naast hem zitten en sla mijn arm om zijn rug, tot hij weer bedaart. Ik geeft toe.

‘Goed. Ik zing. Twee shows.’

Hij kust me. Ik zoen terug. Hij smaakt niet alleen naar bier en rook, er is iets mufs in zijn adem. Ik maak me zorgen om Paul, toch zeg ik niets meer. Hij wordt boos als ik me teveel met hem bemoei. Het zal wel niets zijn, verkoudheid of vermoeidheid of een vaag virusje. Na vier maanden touren langs campings, hotels en pretparken is het niet meer dan logisch dat we versleten zijn. We zijn niet jong meer. Het is niet meer zoals in ons eerste seizoen langs de kusten van de Middellandse zee, veertien jaar geleden toen ik nog maar twintig en hij vierendertig was.

Ik wil iets met hem bespreken voor we bij mijn ouders intrekken. Even draal ik. Ik sta op en loop een stap bij hem vandaan voor ik me omdraai en op mijn knieën voor hem ga zitten.

‘Paul?’

‘Wat is er, lief?’

‘Voor we in Barcelona zijn, wil ik je iets zeggen dat heel belangrijk voor me is.’

‘Vertel me wat je wil.’

‘Lieve Paul, niet schrikken, maar ik wil graag kinderen. Nu! Ik bedoel snel, dit jaar of volgend jaar. Snap je, lieverd?’

‘Talia.’

‘Ja?’

‘Niet doen. Je weet wat ik daarvan vind.’

‘Hou op! Luister naar mij!’, reageer ik geïrriteerd. ‘Ik wil niet meer reizen en ik wil niet meer doen alsof. Alsof we vrij zijn om te doen wat we willen. Dat is onszelf voor de gek houden. We worden allebei ouder en ik wil met jou een gezin vormen. Nu lieverd, nu. We gaan heus niet truttig worden, maar ik wil een eigen plek, een thuis en ik wil heel graag een kind, nu ik nog redelijk jong ben’, ratel ik door, zonder dat hij me kan onderbreken.

‘Je meent het serieus’, constateert hij meer dan dat hij het me vraagt.

‘Ja Paul, ik meen dit heel serieus.’

Hij steekt een nieuwe Fortuna op en biedt mij het pakje aan. Ik pak er ook één. Hij inhaleert diep, kucht, en zegt dan: ‘Ik wist dat dit moment zou komen’.

‘En?’

‘Je hebt gelijk. Ik houd dit ook niet meer vol. Tijd om neer te strijken. Quinn the Eskimo stopt ermee.’

‘En mijn vraag, of je vader wil worden?’

Paul kijkt uit over het dorre gras, naar de duinen die onze stek scheiden van het zandstrand en de zee. Het is stil op het geluid van de branding na en het gegil van spelende kinderen op het veldje achter ons. Rook kringelt om ons heen en verdrijft een verdwaalde mug die zich bedenkt en op zoek gaat naar een ander slachtoffer. Hij zet het flesje San Miguel aan zijn lippen. Hij staart zonder iets te zien.

‘Weet je wat je vraagt?’

‘Ja, dat weet ik.’

‘Ik ben al een oude man.’

‘Dat ben je niet!’

‘Als het kind achtttien wordt, ben ik drieenzestig.’

‘Wanneer ik direct zwanger wordt’, zeg ik zacht.

‘Als hij het huis uitgaat, ben ik bijna dood, als ik al niet eerder de pijp uitga.’

‘Als je zestig bent, ben je niet oud. Jouw geest is altijd jonger dan die van andere vaders. Je wordt minstens honderd, vergeet niet je oude dag met mij. Enne, het wordt een zij.’

Zijn lippen krullen tot een lach, maar zijn ogen staan naar binnen gericht. Hij vraagt: ‘Lief?’

‘Ja?’

‘Ik vind het eng’

‘Ik ook’

‘Ik weet niet of ik het kan’

‘Ik wel. Natuurlijk kan jij dat. Jij zult een fantastische vader zijn.’

Weer kijkt hij weg. Hij staat op en loopt naar de duinen. Aan de rand van het strand blijft hij staan. Het grote blauw dat zo vaak en zo lang onze metgezel is geweest, kalmeert hem. Ik volg, maar houd een beetje afstand. Ik weet dat hij nu alleen is, alleen wil zijn. Nu is zijn geest, zijn bijzondere verstand, zijn onnavolgbare intuitie aan het werk. Wat hij nu besluit, staat voor altijd. Dat heb ik geleerd. Hij houdt alles open, tot hij het onderwerp sluit. Ik weet wanneer dat is. Nu is zo’n moment.

UIt mijn tas pak ik een pakje Camel. Dat is beter dan die gruwelijke lokale rommel, die hij altijd wil roken. MS in Italie, Gauloise in Frankrijk, Fortuna in Spanje en over de Kroatische en Servische neptabak wil ik het niet eens hebben. Mijn gedachten dwalen af naar beelden van een geelgepleisterd huis met een grote tuin waarin een bloot meisje speelt en waarin ik aan een lange tafel zit, met voor me een laptop waarop ik free lance vertaalwerk doe. Ik bedenk dat ik misschien mijn studie alsnog ga afronden en diploma’s halen.

Paul heeft zich omgedraaid. Hij wenkt me en als ik bij hem ben, pakt hij mijn hand en trekt me mee naar de rand van de zee. Een golf spoelt over mijn voeten. Paul knielt in het natte zand. Hij neemt mijn hand in beide handen en na een laatste blik op de zee kijkt hij naar me omhoog. Hij kijkt in mijn ogen. Hij ziet dwars door me heen. Ik hoor zijn woorden, maar ik versta ze niet. Het dringt pas door als hij ze herhaalt:

‘Talia, wil je met me trouwen?’

Nu is het mijn beurt om stil te vallen. Paul wilde nooit trouwen, hij wilde geen kind, hij wilde zich niet binden. Paul de vrije geest, de zelfverklaarde onverantwoordelijke kunstenaar. Mijn Paul vraagt me ten huwelijk.

Met gesmoorde stem, weet ik uit te brengen: ‘Ja’.

Dan slik ik. Luid en duidelijk zeg ik tegen hem en tegen de hele wereld: ‘Ja, ik wil.’

Alleen nog te bestellen via de uitgever, Thomax Publishing  of via boekenbestellen.nl.

Maar wie wil die nog hebben als de tweede herziene druk beschikbaar is?

Het boek is ook vanaf het scherm te lezen op deze site.

Het is vijf uur in de ochtend. Ik lig wakker. Naast me snurkt Marieke zacht. Een dunne zweetfilm bedekt haar lichaam. Ze heeft hard gewerkt vannacht. Ik proef haar zilte smaak nog op mijn lippen. Ik heb blauwe plekken op mijn lijf en een doof gevoel in mijn hart. Slapen lukt niet. De fysieke bevrediging is onbevredigend. Ik verlang naar verbinding. Mijn hoofd barst en de druk achter mijn ogen neemt toe, maar de tranen willen niet komen. Ik wil alleen maar weg.

Drie uur later schijnt de zon zijn eerste stralen over Goeree Overflakkee en ik sta op. Marieke draait zich om, in halfslaap mompelt ze: ‘Ga je nu al?’ Ik zeg niets. Ze zakt weer weg in Morpheus armen, als ik haar zwijgend een kus geef. Het beeld van het blonde haar dat bezweet, verward aan haar wang geplakt zit, graveer ik op mijn netvlies. Ik kijk naar de lakens die weggeschopt zijn van haar volle lijf en haar stevige dijen. Ik weersta de verleiding mijn hand te laten glijden langs de iets te zachte, romige buik. Stilletjes sluip ik de kamer uit, zachtjes sluit ik de voordeur en als een dief in de nacht rij ik uit Middelburg voor de lange weg naar huis.

Het is zondagochtend. In Polderdorp laten de eerste brave burgers hun hond uit. Ik ga mezelf uitlaten. De koffiemachine gaat op extra-sterk en ik drink twee koppen leeg, voor ik de bergschoenen aantrek, een dikke jas aandoe en een muts opzet. Ik heb een afspraak met mezelf. Als mijn hoofd vol gedachten zit, moet ik lopen tot het hoofd leeg is, pas daarna mag ik omkeren. Op de terugweg kan ik luisteren naar de wind en naar de vogels. Dan ruik ik het seizoen. Nu is het winter. De sneeuw is gesmolten, alleen onder de sparren ligt een zielig restje van wat eergisteren nog een dik pak was. De paden zijn nat en modderig. Ik loop drie uur met mijn hoofd naar beneden en de ogen naar binnen gekeerd, tot ik aan het eind van het bos ben. Nog is mijn hoofd niet leeg, maar het pad eindigt hier.

Ik ben opnieuw een doodlopende weg ingeslagen. Marieke is de laatste van een reeks mislukte relaties en meer of minder geslaagde affaires. Toen Ellen van mij ging scheiden dacht ik even dat alles anders zou worden. Ik dacht dat ik vrij zou zijn. Ik schreef me in op een datingsite en binnen een week had ik een afspraakje in Zwolle. Ze heette Anita. Een jaar eerder was ze gescheiden. Ook voor haar was het de eerste date sindsdien. Voor het restaurant stond ze te wachten, een lange slanke vrouw met een onweerstaanbare lach. We begroeten elkaar met een kus en direct was het goed. We gingen uit eten, we raakten elkaars handen en ze nodigde me uit bij haar thuis. We kusten en streelden en hadden egeltjesseks, heel voorzichtig beminden we elkaar. Voor een ogenblik waren we verloren in stilte, totdat onze verlegenheid verdween, tot we ons vergaten in de woeste worsteling van het dier met de twee ruggen. In een oneindig uitgerekt moment bevrijdden we elkaar van het verleden. Dinsdagochtend stonden we samen op, na drie dagen en nachten in bed.

De chemie was helaas al na twee maanden uitgewerkt. Na Anita volgden Csilla, Judith, Suzan, Francien, Marieke en nog een vrouw waarvan ik de naam nooit te weten ben gekomen. Het was een bijzonder jaar. Leve de midlifecrisis. Ik dacht slim te zijn en noemde wat ik had met hen nadrukkelijk geen relatie. We chatten tot diep in de nacht. We gingen naar films, naar kroegen en we zoenden urenlang. We sliepen met en naast elkaar. Geen-relatie bleek een toverwoord om een relatie op eigen termen te hebben. Ik was er blij mee en zij waren er blij mee.

De een na de ander is weer uit mijn leven verdwenen. Alleen Marieke is overgebleven. Het Zeeuws meisje woont ruim twee uur bij mij vandaan. Soms moet ze in Amsterdam zijn en dan spreken we af bij mij. Op andere momenten rijd ik vanuit de polder naar haar huis in Middelburg. Het is zomaar een serieuze relatie geworden. Het vrijblijvende contact is ongemerkt veranderd in een verplichting die ik niet heb willen aangaan, die ik niet dragen kan. Alles in mij verzet zich tegen de verworging door gewoonte, conventies en onuitgesproken verwachtingen. Ik wil niet meer geboeid zijn. Ik wil op reis, alleen op reis, rennen door het vuur en door het water plassen, tot bij een ander lief in enig ander land.

We komen uit een tijdperk waarin de mogelijkheid dat liefde eindig is, werd ontkend. De celibataire priester zegt dat het huwelijk een verbond is tot de dood ons scheidt. Gelukkig is dit christelijk keurslijf afgeworpen, deze historische aberratie is met het schroot van de verdoemde twintigste eeuw afgevoerd. Door eeuwenlange ontkenning ontbreekt nu de taal om deze fase in een relatie goed te verwoorden. Er is nieuwe taal nodig om het ontbindingsproces te duiden. Er is een heel vocabulaire voor het verbinden: we zijn ‘verliefd, verloofd, getrouwd’. Het omgekeerde proces, het ontbinden, verdient een eigen woordenschat. Iedereen kent het ‘ontliefden’, de tegenhanger van verliefd worden, het meestal langzaam slepende proces waarin de liefde voor de ander verdwijnt.

Met Facebook kwam het begrip ‘ontvrienden’ in de dikke Van Dale. De tijd is rijp om ook ‘ontliefden’, ‘ontloven’ en ‘onthuwen’ op te nemen in het woordenboek. Het belangrijke moment dat partners besluiten niet langer samen verder te gaan, is ‘ontloven’. Daarna begint het ‘onthuwen’. De ontbinding van de relatie, de beëindiging van formele banden, de verdeling van de boedel, dat is allemaal onthuwen. Het proces van emotioneel losmaken en elkaar een nieuwe plek gunnen, ook dat is onthuwen. Scheiden is bevrijden. Van Ellen ben ik keurig onthuwd.

Marieke en ik zijn de afgelopen maanden ontliefd. Ik moet van mezelf nog één keer de lange rit maken naar het zuiden. Het zal de laatste keer zijn. Wegsluipen is te laf. Afscheid nemen moet ik doen met het hoofd opgeheven en het lef om haar in de ogen te kijken. Ontloven doet pijn. Het gesprek daarover gaat moeizaam. Woorden ontbreken om goed duidelijk te maken wat er niet goed meer is. Ik weet alleen dat ik moet gaan.

Onbewaakt verlof

Ik ben Hugo Nero. Ik heb een goedbetaalde baan bij de gemeente Wassem. Laura, Leon en Magnus wonen afwisselend drie of vier dagen per week bij me, kat Ginger wanneer het hem uitkomt. Er staat een motor in de garage van de twee-onder-een-kap. Ik heb een kajak en een zeilbootje. Ik ben een bourgeois clichémannetje. Hoe het zo gekomen is, ontgaat me. De zorg voor mijn kinderen deel ik met Ellen, maar mijn zorgen kan ik niet meer delen. Het valt tegen om gezinshoofd in mijn eentje te zijn. Liefdes in verre gewesten kunnen mijn was niet strijken, mijn kinderen niet voeden en het gat in mijn hart niet vullen. Kinderen, huis en spullen vragen onderhoud en kosten geld. Dus moet ik werken. De hypotheek is een kluister dat ik zelf geslagen heb. De deuren zijn gesloten van de doe-het-zelf gevangenis. Alleen ik kan mijn eigen verlosser zijn.

Ik herlees Walden. Henri David Thoreau schrijft over het leven in de wouden. Hij woont aan een meertje, Walden Pond, in een zelfgebouwde hut. Hij leeft van het land en maakt zelf wat hij nodig heeft. Ondertussen observeert hij de inwoners van het nabijgelegen stadje Concord en de boeren in de omgeving. Hij verwondert zich over hun zelfgekozen slavernij. Hij stelt dat niet de mensen spullen bezitten, maar de spullen bezitten de mensen.

De spullen die we verzamelen houden ons gevangen. Ook ik laat me opsluiten in een kantoor. Deze betaalde slavernij heb ik mezelf opgelegd, om te houden wat ik heb. Morgen moet ik weer. Voor mij geen dag in de zon, geen eerlijke dag werk in de wouden. Ik zal geen huis bouwen met eigen handen, niet op wild jagen en geen verse vis vangen.

Er zijn dagen dat ik dood ben, dagen zonder mij

Bij het slapen gaan nog niet opgestaan

De wekker rinkelt door, op alle dagen dat ik dood ben.

Morgen praat ik weer over bezuinigen, over besparingen op de overhead van de overheid. Weer wordt er niet echt wat gedaan. Het gaat morgen lang duren voor ik thuis ben. De zon zal ondergaan zonder dat ik licht heb gezien. Weer ben ik voor het slapen gaan nog niet opgestaan. Maar op een dag ga ik weg.

Als het alleen aan mij zou liggen, zou ik nu vertrekken, zou ik gaan voor onbepaalde tijd, met onbekende bestemming. Maar ik kan niet weg. Ik kan niet zomaar de deur achter me dicht trekken. Vorige week heb ik een nieuwe hypotheek afgesloten. Eigenlijk wilde ik dit niet, maar het lukte me niet om mijn huis, dat eens de echtelijke sponde van Ellen en mij was, te verkopen. Twee jaar lang heeft ons huis te koop gestaan, maar niemand wil het kopen voor een prijs waarmee we de hypotheek kunnen aflossen. Huis en hypotheek zijn nu op mijn naam gezet. Ellen heb ik uitgekocht.

We wilden allebei het liefst verkassen naar Utrecht. Ellen werkt in Utrecht en had daar een appartement gevonden. Zodra ik het huis verkocht zou hebben, zou ook ik verhuizen. Dat gaat nu niet door, ik blijf in Polderdorp wonen. Voor ons is dit even slikken, maar voor de kinderen is het een goede keuze. Zij hoeven niet aan een andere school te wennen en geen nieuwe vrienden te vinden. Tot jongste zoon Magnus gaat studeren of werken, blijven we in dit gehucht wonen. Ellen verhuist binnenkort terug naar Polderdorp. Allebei betalen we een prijs, brengen we een offer om samen onze kinderen groot te brengen. Scheiden doet lijden.

Ik zit alleen in een te groot huis. De kinderen zijn bij Ellen. Een glas wijn staat naast de computer, een blikje olijven dient als presse-papier voor de stapel rekeningen en aanmaningen. De administratie wacht, daarna zal ik Ginger, onze rode kater, voeren, voor ik alleen ga slapen. Mijn lijf is hier, maar mijn hoofd is in een parallel universum. Mijn brein wordt bezig gehouden met zaken die er niet werkelijk toe doen. Het lukt me overdag niet om echt wakker te worden en ‘s avonds zoek ik een weg uit gedachten die er niet toe doen, naar een middel tegen de hoofdpijn. Na het tweede glas wijn neem ik nog een borrel, een dubbele borrel en dan nog één. Ik verdrink de ondraaglijke lichtheid van het bestaan.

Er is maar één leven, een eindig aantal dagen, een aftelbaar aantal momenten. Elk uur is eenmalig, onbetaalbaar en onvervangbaar. Gelukkig besef ik dit niet bij voortduring. De wanhoop zou toeslaan. Er is zoveel te doen, zoveel te zijn. Ik kan me niet meer veroorloven dat uren verspild raken door negatieve gedachten, door bemoeizuchtige baasjes, bezitterige vrouwen en zeurende kinderen. Ik heb geen tijd meer om verantwoording af te leggen. Ik moet een weg zoeken uit het dal der plichten.

Als ik niet durf te ontsnappen voor altijd, mag ik misschien wel voor even met onbewaakt verlof. Timothy Ferris schrijft dat je niet tot je pensioen moet wachten om te doen wat je wilt. Hij pleit voor het mini-pensioen, van lange verloven, ook als je nog jonger dan vijftig-plus bent. Dat is wat ik wil. Ik denk nu al een tijd na over hoeveel tijd ik vrij kan maken. Hoeveel verlof gun ik mezelf, wat kan ik regelen voor mijn kinderen, wat lukt met mijn werk, kan ik weg van mijn vermeende onmisbaarheid? Tenminste voor een tijdje wil ik reizen zonder bagage. Ik ga ik in ieder geval twee maanden op pad, misschien wel drie. Het besluit is genomen. De vraag is niet meer óf ik ga, maar hoe lang ik weg kan blijven. Ik ga niemand zeggen dat ik weg wil omdat ik hen niet meer kan verdragen. Dat is geen sociaal wenselijke boodschap. Ik vertel dat ik een reis door het rijk van de Grieken en Romeinen wil maken. Daarmee stof ik een oude droom af. Ik ga een Grand Tour maken, net als Mark Twain, net als Goethe, net als jonge edellieden uit het Engeland van de zeventiende eeuw die maandenlang door Italië en Griekenland reisden om hun opleiding af te ronden. Het wordt een reis langs oude stenen. Tenminste, dat zeg ik. Met dit verhaal kom ik weg.

Als ik mijn voornemen vertel, reageren de mensen om me heen onverwacht positief. Ik hoor aanmoediging en bezorgdheid. Binnen een week heb ik oppas voor huis, kinderen en kat geregeld. De praktische problemen lossen zich als altijd vanzelf op. Ellen wil een aantal weken extra de zorg voor de kinderen op zich nemen. Mijn bejaarde moeder is bezorgd. Mijn al even oude vader zegt juist dat ik moet gaan en wel meteen: ‘Dat is leuk, dat moet je doen’.

Burgemeester en wethouders van Wassem zijn in beraad over mijn verzoek tot het opnemen van tien aaneengesloten weken verlof. Ze weten niet dat ik al besloten heb te gaan. Zij zijn niet langer meer de baas over mijn leven. Ik ga omdat ik wil gaan. Gelukkig weet het college van B&W zonder het te weten een conflict te vermijden, als na enkele weken blijkt dat het me gegund wordt. Meteen boek ik een vlucht. Nu is er geen weg meer terug. En passant regel ik een andere oude wens. Sinds ik als puber verliefd werd op Italiaanse meisjes, wil ik Italiaans leren. Nooit kwam het uit om een ‘summer school’ te doen. Het geld was op, Ellen wilde anders of het gezin moest kamperen. Nu schrijf ik me in voor taalcursussen in Florence en Rome. Ik ga overnachten in studentenhuisvesting in het hart van beide steden. Ik ga weg. Mijn vliegtuig vertrekt op 1 juni van Schiphol.

Schrödingers huwelijk

Voor de meeste landen geldt dat het paspoort tenminste zes maanden geldig moet zijn. Het mijne is over een week verlopen! Mijn pas moet ik rap vernieuwen, wil ik nog op tijd visa kunnen aanvragen. Als mijn pas verloopt, dan geldt hetzelfde voor die van Ellen. Ooit hebben we gelijktijdig paspoorten vernieuwd. Ellen moet naar het gemeentehuis. Dat levert een grote schrik op. Zij had zich erop verheugd eindelijk een paspoort te krijgen waarin de vermelding ‘echtgenote van Nero’ zou verdwijnen. Dit is de eerste pas na de scheiding, straks is ze helemaal van mij bevrijd. De ambtenaar Burgerzaken heeft helaas een teleurstellende mededeling: ‘Mevrouw, volgens onze gegevens bent u nog gehuwd’. In paniek word ik ‘ge-apped’ dat ze volgens de gemeente nog steeds met mij getrouwd is. Grappend bericht ik terug dat ze moet nadenken over de nog openstaande huwelijkse verplichtingen. Ad rem krijg ik terug, dat ze dan ook de helft van mijn salaris opeist. ‘Dan kan ik het wel goedkoper krijgen’, antwoord ik.

Het is geen grap. Deze ambtelijke misser is een serieus probleem. De gemeentelijke basisregistratie heeft rechtskracht! Zijn we nou getrouwd of gescheiden? Ooit zijn we in Schotland getrouwd. Dit betekent dat het huwelijk in Nederland gelegaliseerd moest worden. Dat gaat door inschrijving in een specifiek register dat de gemeente Den Haag beheert. Na de scheiding moest de uitspraak van de rechtbank ook daar ingeschreven worden. Ik herinner me met grote zekerheid die brief vanuit Den Haag. Een brief in een envelop met gestileerde ooievaar. Ik herinner me de brief gedateerd op drie januari. Op onze trouwdag, op de dag af precies tien jaar na de huwelijksvoltrekking. Ik ga deze brief zoeken in mijn dossierkist. Tussen de papieren vind ik niets. In een andere kist, tussen oude artikelen en nog oudere handgeschreven gedichten, vind ik wel de uitspraak van de rechtbank terug, maar die uitspraak is niet de inschrijving in de gemeentelijke administratie. De uitspraak van de rechtbank heeft geen enkele rechtskracht zolang deze niet verwerkt is door de gemeente. Ik graaf verder in de kisten op zolder. Ik vind oude liefdesbrieven. Ellen stuurde me brieven vol pijn en passie. Ergens onderweg is dat verloren gegaan.

Ik vind voorzichtige liefdesbrieven van Italiaanse vakantie-liefde Bianca. Tot mijn verbazing zie ik dat we elkaar schreven in het Frans. Ooit bezat ik een stapel met honderden brieven van Anna. We waren zeventien en negentien en schreven elkaar elke dag lange epistels. Bij de laatste verhuizing heb ik al die brieven, op twee na, weggegooid. Tussen ansichtkaarten, foto’s en duizenden negatieven vind ik geen akte uit Den Haag. Ik pluis de dozen met kindertekeningen door. Met een lach en een traan reis ik door de tijd, dankzij slapende ambtenaren.

Van een bevriende collega, die zich speciaal voor mij toegang tot de databases heeft verschaft, hoor ik de volgende dag het bijzondere gegeven dat Ellen als gehuwd en ik als gescheiden geregistreerd sta. Dit is een nieuwe relatievorm. Ik mail haar: ‘Je bent in je eentje getrouwd’. Ons huwelijk is net zoiets als Schrödingers kat, die in een beroemd gedachtenexperiment over de quantummechanica, tegelijkertijd dood en levend is. Dit betekent dat er een akte moet zijn. Ik doorzoek nog één keer al het oud papier. Tenslotte vind ik hem in de lade met ‘ongesorteerde papieren’. We zijn wél echt gescheiden. Het ligt vast in de registers. Dus is de gemeente abuis. Helaas voor Ellen moet zij de ambtelijke molens in beweging brengen om de boel te herstellen. Voor dit paspoort is het te laat, de komende vijf jaar is ze voor de douane nog steeds Ellen Molenaar, echtgenote van Nero.

Het strand van Ameland

De maanden voor ik op reis ga, staan in het teken van fysiek herstel. Kracht en conditie worden heroverd door hard in te grijpen. Ik mediteer en kom tot mezelf, soms door plotse inzichten, soms na hard werk. Sport en strikt dieet hebben effect. Het gaat stapje voor stapje beter. De tanker moet op een nieuwe koers gebracht. Het lijf reageert minder snel dan twintig jaar geleden.

Drie weken vrieskou in februari helpen mijn conditie vooruit. Ik schaats elke dag. Kort voordat het gaat dooien, ben ik weer in Elfstedenconditie. Helaas gaat de tocht niet door. Door met lange slagen te glijden over Friese meren en kanalen doe ik ‘schaatsmeditatie’. Op techniek rijden doet iets met lijf en geest. Mijn hartslag in rust is 47 slagen per minuut, mijn bloeddruk daalt naar 120/80. Voor het eerst in jaren is de zenuwknoop in mijn nek verdwenen, de spanning in mijn spieren gaat weg.

Ik drink geen alcohol, eet weinig en train me suf. Toch doet de weegschaal weinig en daalt het vetpercentage nauwelijks. Wel raak ik beter in vorm. Ik loop nieuwe records en maak snelle rondjes door het bos met volle bepakking. Ik kruip langzaam uit het dal. Nu de lente aanbreekt, ga ik een testrondje lopen op Ameland. Ik ben te laat uit Polderdorp vertrokken. Om tijd goed te maken rij ik buitensporig hard over Friese binnendoorweggetjes. Het zou net moeten kunnen. Vlak voor Holwerd haal ik met een kamikaze-actie een oude mosterdgele tractor in en de veertig auto’s die er braaf achter blijven rijden. Die veertig hebben betaald voor hun suffe rijgedrag. Ze hebben allemaal de boot gemist. Op de dijk naar de boot zoeft mijn oude BMW nog twee Koreaanse boodschappenwagens voorbij. De grijze geraniums achter het stuur kijken me verstoord aan. Ondertussen speur ik in de verte naar de plekken waar de vertrekkende auto’s vandaan komen, want daar zijn de lege parkeerplekken. Op het terrein volg ik een eenvoudig principe: ‘Als het druk is, niet achteraan parkeren, maar direct naar de ingang rijden’. Want de eerst aangekomenen zijn ook het eerst weer weg. Natuurlijk werkt dat ook nu weer. De derde parkeerplek vanaf de ingang is vrij. Ik ren door de aankomsthal en spring aan boord. Direct achter mij gaat het hek dicht.

Vanaf de boot pak ik de bus naar de vuurtoren. Ik heb geen kleingeld. Ik beloof de chauffeur vanmiddag dubbel te betalen, als ik terugga. Terwijl ik het zeg, besef ik dat ik helemaal niet terug ga met het openbaar vervoer. Ik loop terug. De bus rijdt langs ‘’t Boomhiemke’, langs de huisjes onder de vuurtoren, langs ‘De Hooischuur’. Op de stoep van dat huisje heb ik vorig jaar tot diep in de nacht gezoend met Judith, terwijl haar schoonouders een verdieping hoger lagen te snurken. Van twaalf tot vier stonden we in de kou, in de deuropening. Veertigjarigen die tong en lippen verkenden, die als veertienjarigen onder elkaars kleren voelden, schuchter tastend bevestiging vinden van elkaars opwinding. Zij durfde me niet binnen te vragen en weggaan mocht ik niet.

Ik stap uit bij de volgende halte: strandpaviljoen ‘The Sunset’. Dit paviljoen op de uiterste westpunt van Ameland is mijn favoriete plek in Nederland. Van hier kan je de zon zien ondergaan boven Terschelling. Vandaag maak ik dat niet mee. Ik ga langs de vloedlijn naar de oostelijke punt van het eiland, of zover als ik kom. Ik moet in ieder geval terug naar Nes, naar de boot. Het weer is goed, de zon schijnt en er waait een zilte bries. Het licht stroomt mijn hoofd binnen. Het is steenkoud aan de Noordzeekust. Het windjack moet aan en de bandana om het hoofd. De koptelefoon gebruik ik als oorwarmers. Ik trek mijn eerste sporen op de grens van land en zee.

Een dag sjokken door het mulle zand zal tonen of ik zo in vorm ben als ik wil zijn. Ik ga op pad, precies gekleed en bepakt zoals ik van plan ben te reizen. Ik draag de kleren en schoenen waarmee ik over bergen ga klimmen en door steden wil lopen. De rugzak heb ik als proef gevuld met de verwachte bepakking.

Op een van de nieuwssites die ik volg, las ik een bericht over een Engelsman die beweerde maar vijftien dingen te bezitten. Hij is een burgerlijk ogende dertiger met braaf haar en een brilletje. Hij bezit een rugzak, een laptop en een iPhone. Hij draagt wandelschoenen, een waterdicht jack, thermo-ondergoed, een lichtgewicht broek en een shirt. In zijn rugzak zit een trui en een paar sokken. De toilettas telt hij als één ding. Welke andere vier zaken voor hem onmisbaar zijn, weet ik niet. Eén daarvan moet een creditcard zijn. Hij laat zien hoe licht er gereisd kan worden. Het verschil met de tijdelijke bezitloosheid van de reiziger, is dat de Engelsman zo leeft. Hij leeft licht. De man is mijn held. Hij is als Hesse’s Siddhartha die de rijkdom afwerpt, omdat het in de weg zit van het gewoon ‘er’ zijn. Hij is niet arm. Hij volgt het aloude reizigersdevies:

‘Als je reist, halveer de bepakking en verdubbel het budget’.

Speciaal voor Rudolf moet ik het over het lichtgewicht matje hebben. Ik neem een lichtgewicht slaapzak en slaapmat mee. Er wordt me gevraagd of ik ga kamperen. Nee, dat niet, maar in sommige luizenpensions wil ik graag een eigen slaapzak hebben. In berghutten is het verplicht om een lakenzak te hebben, een slaapzak weegt nauwelijks meer. Als ik een slaapzak meeneem, dan neem ik ook een slaapmat mee. Zo kan ik comfortabel slapen onder de sterrenhemel. Op een outdoorsite vind ik een ultralichtgewicht slaapzak en dito slaapmat in de aanbieding. Blij als een kind vertel ik dit aan collega Rudolf. Hij is een fanatiek lange afstandsfietser, zo’n man met gespierde benen en dunne armpjes. Hij vraagt hoe zwaar mijn matje is. ‘Nou’, antwoord ik, ‘het is superultralight en weegt niet meer dan achthonderd gram’. Hij grijnst en zegt dat hij een matje van maar vierhonderd gram heeft. Dit vindt hij erg grappig. Natuurlijk wil ik datzelfde matje hebben, zo’n Neo Air hyperultralight slaapmat.

Een week na de bestelling komt er bericht van de webshop. Ze mailen dat de bestelde matjes spoorloos zijn. Ergens tussen de fabriek in Ierland en Nederland zijn ze uit het zicht verdwenen. Als iemand op het wad een zeehond ziet dobberen op een neongeel matje, dat matje is van mij!

De eekhoorn

Lang geleden heb ik vaak buiten geslapen. Liftend door Europa moesten Günther en ik regelmatig improviseren. Günther was een schoolvriend, een mooie kerel, een broodmager, kettingrokend, überintelligent, onaangepast figuur. We sliepen gedurende een koude nacht op een betonnen platform achter een spoorweghuisje nabij Genua. ’s Ochtends bleek dat het plat direct boven een naaktstrand lag. Enkele meters lager zwommen mannen en vrouwen nietsvermoedend in zee. Wij waren ineens wakker toen we een naakte Ursula Andress look-alike uit de branding zagen opduiken. Dit had James Bond ook wel gewild.

Ik herinner me van de tocht met broer Robert een overnachting in een verlaten ruïne. Zwervers hadden er stinkende matrassen achtergelaten. Buiten regende het en het dak lekte. In een kamer met half ingestorte vloeren druppelde het regenwater van de bovenverdieping door het plafond. Opgerold in onze slaapzakken in de hoek van de kamer lukte het om droog te blijven.

Het jaar daarop trokken Ellen en ik door de Alpen. Dat is zo lang geleden, ik had nog haar en zij was nog slank. Het was bouwvak in Italië en we ‘kraakten’ een villa in aanbouw. We aten baconcrisps op het balkon met panoramisch uitzicht. De zoute kruimels spoelden we weg met goedkope wijn. Zonder kurketrekker moest daartoe eerst met een zakmes de kurk in kleine plakjes weggesneden worden. Daarna sliepen we in een kamer zonder ramen, om te ontwaken met het zonlicht op ons gezicht en een uitzicht over een dal waarin wolkenslierten zich langzaam oplosten. Ook was er die nacht aan het Gardameer:

Een doffe dreun klinkt, ik voel het meer dan ik het hoor. Ellen gilt harder dan een wekker. Een eekhoorn is met tak en al uit de boom gevallen. Even zit het diertje stil op het voeteneind van haar slaapzak. Ze gilt nog eens en hij maakt zich uit de voeten. Een bruine schicht schiet langs mijn gezicht. De eekhoorn verdwijnt in de schaduw.

Ellen is rechtop geschoten en blikt verdwaasd uit haar ogen. ‘Wat was dat? Ik zeg: ‘Knabbel of Babbel’ en pak de tak van haar voeten. ‘Heb je pijn?’ We liggen opgerold in onze slaapzakken op een open plek in het bos, driehonderd meter van het Gardameer. De lucht is koud, de grond is hard en dun zijn de slaapmatjes. Het bos oogt blauw en mistig in het eerste ochtendlicht. Een blik op mijn horloge bevestigt dat het tijd is voor de zon om zich te melden. Om half zes lopen we het dorpje Gargnano binnen. Drie oude vrouwtjes wandelen in de richting van het centrum. We volgen hen naar de geur van vers brood. Op een muurtje langs het strand eten we knapperig warme broodjes, direct uit de oven, belegd met onderuit de rugzak geviste, vervormde resten van de kaas van gisteren.

We zijn liftend vanuit Como gereisd. Daar hebben we Günther bezocht, die bij het Europees kernagentschap zijn afstudeer-opdracht doet. We komen vanuit de bergen op de grens van Italië en Zwitserland. We hebben rond de Matterhorn en Monte Rosa geklommen en zijn met volle bepakking bergpassen overgestoken. Nu zijn we op weg naar de Dolomieten.

Het begint te regenen. We wachten onder een overkapping tot de eerste bar open gaat. Ik bestel een dubbele espresso voor mij en een Cappuccino voor Ellen. Zodra het opklaart, rennen we naar de provinciale weg. We hebben een lift nodig naar het noorden. Anders dan liftersclichés vertellen, is het niet het meest effectief om mijn langbenige blonde lief in korte broek langs de weg te posteren en mij te verstoppen. Het werkt juist veel beter wanneer ik als keurige jongeman beschermend optreedt en zelf de duim opsteek, met een kwetsbare en lieftallige dame duidelijk zichtbaar op de achtergrond. We reizen deze zomer met ongekende snelheid door Europa.

Binnen tien minuten stopt een zwarte Alfa 155. Achter het stuur zit een morsige man van middelbare leeftijd. Hij heeft een dun snorretje onder een forse neus. De auto ruikt naar sigaren en zweet. Ellen schuift achterin en ik ga naast hem zitten. De weg langs de Westoever van het Gardameer is bochtig en voert door tientallen tunnels. Dit is een toeristische route. De Italiaan heeft duidelijk een andere mening over de weg. Hij trapt het pedaal diep in en rijdt met 140 langs bergwanden en steile kliffen. Hij remt niet in de tunnels. Ik moet er maar op vertrouwen dat hij de weg kent. Er komt meer verkeer. Hij rijdt alsof hij de achtervolgingsscène uit ‘The French Connection’ naspeelt, zonder de voet van het gas te halen passeert hij auto na auto. Ellen vraagt of hij rustiger wil rijden. De man kijkt een keer grijnzend achterom, maar luistert niet. Hij haalt in vlak voor en in bochten. Hij neemt de binnenbocht in het duister van tunnels.

Uit de luidsprekers schalt ‘Strawberry Fields Forever’. Het is een psychedelische rit. Ik doe mijn autogordel los. Er is geen plaats meer voor angst.

Lees nu de eerste bladzijden van Management by squares.

Te downloaden als pdf.

De herziene tweede druk is klaar. Nu te koop via http://www.boekenbestellen.nl/boek/veertig.

tevens als PDF of als ePub te koop voor slechts € 2.99